TRİTİKALE TARIMININ TANITIMI VE YAYGINLAŞTIRILMASI PROJESİ


Bu Program Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti Tarafından Finanse Edilmektedir	Erzurum Ticaret Borsası	Bu Program Devlet Planlama Teşkilatı’nın Koordinasyonunda Yürütülmektedir

Borsamızca 12.07.2005 tarihinde Samsun (Amasya, Çorum, Samsun ve Tokat), Kastamonu (Çankırı, Kastamonu ve Sinop) ve Erzurum (Erzurum, Erzincan ve Bayburt) Düzey II Bölgelerinde Bölgesel Kalkınma yerel kalkınma girişimleri hibe programı çerçevesinde Erzurum ilinde Tritikale Tarımının tanıtımı ve yaygınlaştırılması amacıyla AB hibe programları kapsamında proje hazırlanmış ve bu projemiz Mayıs 2006 ayı itibariyle kabul görmüştür.

Bu projemiz Erzurum İli Merkeze bağlı Tınazlı, Pasinler ilçesine bağlı Çöğender, Emreköy ve Pasinler merkezde, Ilıca ilçesine bağlı Alaca ve Alaybeyi, Horasan ilçesine bağlı Ardı köyü, Oyuklu, Ağaköy ve Parmaksız köylerinde uygulanacaktır.

Doğu Anadolu Bölgesinin ekim alanlarının %80 (Anonim, 1999). Ayrıca bölgedeki toplam arazinin % 20.4’ü, ilimizde ise % 25.9’u bölgede yetiştirilen birçok ürünün tarımına elverişsiz durumdadır. Bu nedenle, hem insanların dengeli beslenmesinde hem de hayvancılık için yem temininde önemli bir açık söz konusudur. Erzurum ili yerel kalkınma girişimleri hibe programı kapsamında önerilen bu proje ile yapılacak demonstrasyonlar ve eğitim çalışmaları sonucu ilimiz çiftçileri buğdayın verim ve kalitesi ile çavdarın ekstrem koşullarda yetişebilme özelliklerini bünyesinde birleştiren tritikale bitkisini tanımış olacak ve proje kapsamındaki alanlardan alınan verimi gördüklerinde bu bitkinin ekimini gittikçe artan oranda yapabileceklerdir. Kullanılmayan tarım arazisinin uygun olan kısmı ve diğer tahıllardan yüksek verim alınamayan alanlar tritikale ekilerek değerlendirilirse, çiftçi geliri artırılırken, arpaya alternatif olarak gerek besicilik yapan işletmelere gerekse bölgemizde bulunan yem fabrikalarına kesif yem sağlanmış olacaktır.

Yaklaşık 91.000 Euro toplam maliyeti bulunulan bu projemize Merkezi Finans ve İhale Birimi tarafından yaklaşık 82.000 Euro aktarılacaktır. Geriye kalan kısmı Borsamız tarafından karşılanacak olan bu projemizin kabul görmesi bizleri dolayısıyla çiftçilerimizi de memnun ettiği kanaatindeyiz.

PROJE EKİBİ

Raporlama Görevlisi : İ.Hakkı HINISLIOĞLU (ETB.Yönetim Kurulu Başkanı)

Proje Yöneticisi (Koordinatörü) : Aynur BABAGİL (Genel Sekreter Yrd.)

Mal Tedarik Kontrolörü : Veysel G.BİLİCİ (Genel Sekreter)

Hizmet Tedarik Kontrolörü : Aynur BABAGİL (Genel Sekreter Yrd.)

Proje MuMuhasebecisi : Salih IRMAK (Mali Müşavir)

Proje İç Denetçisi : Aynur BABAGİL (Genel Sekreter Yrd.)

Yeminli Mali Müşavir : Adnan TAŞ

Proje Yardımcısı : Engin GÜNDOĞDU (Gıda Yüksek Mühendisi)

Proje Yardımcısı : Burcu BASTABAN (Ziraat Mühendisi)

Proje Yardımcısı : Melek AYDENİZ (Gıda Mühendisi)

Proje Yardımcısı : Burak YILDIZ (Ziraat Yüksek Mühendisi)

PROJE

1. TANIMI

1.1 Adı

Erzurum İlinde Tritikale Tarımının Tanıtımı ve Yaygınlaştırılması

1.2 Yer(ler)

Erzurum İli Merkeze bağlı Tınazlı, Pasinler ilçesine bağlı Çöğender, Emreköy ve Pasinler merkezde, Ilıca ilçesine bağlı Alaca ve Alaybeyi, Horasan ilçesine bağlı Ardı köyü, Oyuklu, Ağaköy ve Parmaksız köylerinde uygulanacaktır.

1.3 Merkezi Finans ve İhale Biriminden (MFİB) talep edilen tutar

Projenin toplam uygun maliyeti Merkezi Finans ve İhale Biriminden talep edilen tutar Projenin Toplam Maliyetinin %’si
90957.17 <Euro> 81861.45 <Euro> % 90

Başvuru Rehberi’nin , MFİB’ne projenin tamamının finansmanı için izin verdiği durumlarda, bu tür tam finansmandan yararlanma talebinizi, projeyi gerçekleştirmek için böyle bir desteğin zaruri olduğunu göstererek gerekçelendirin.

1.4 Özet

1.5 Hedefler

Bölge tarım arazisinin % 23 ü sulanabilir, % 56 sı işlenen kıraç, % 21 i işlenmeyen kıraç arazi oluşturmaktadır. Toplam kıraç arazi varlığının % 77 olduğu dikkate alınırsa bölge arazisinin verimliliği ancak çok iyi bir tarım stratejisi ile artırılabilir. Bu da kıraç ve marjinal alanlara uyum sağlayabilecek ve buralarda da yüksek verim verebilecek uygun bitki türlerinin ekimi ile olabilecektir. Ayrıca çiftçilerin % 93’ü hayvancılıkla uğraşmakta olup kesif yem olarak yalnızca arpa kullanmaktadırlar. Bölgemizde arpa ekimi sulu arazilerde ve yazlık olarak yapılmakta, alınan verim ise ortalama 134,1 kg/da dır. Bölgedeki sulu arazi varlığının azlığı da göz önüne alınırsa hayvancılığın çok önemli olduğu bölgemizde ne kadar büyük bir kesif yem açığı olduğu ortaya çıkacaktır. Tritikale kışlık olarak ekimi yapılan ve kıraç alanlarda yüksek verim alınabilen bir bitki türü olup, kullanılmayan ve buğdaydan düşük verim alınan arazilere ekildiğinde hem araziler iyi bir şekilde değerlendirilebilecek hem de bölgemizde kesif yem açığı önemli ölçüde kapatılmış olacaktır. Bölgemizde yapılan araştırma çalışmaları sonucunda tritikalenin bölgedeki verimi 200-400 kg/da arasında değişmekte olduğu ortaya konulmuştur. Arpa ile arasındaki verim farkı ve kıraç alanlara kışlık olarak ekilebilirliği dikkate alınırsa elde edilecek ürün miktarı ve sağlanılacak kazanç bölge çiftçisine dolayısıyla hayvancılık işletmelerine ve yem fabrikalarına oldukça büyük katkı sağlayacaktır. Bölgede son yıllarda uygulanan tarım politikaları hayvancılığı geliştirmek ve dolayısıyla yem bitkileri üretimini artırmak yönünde olup yem bitkileri ekimini artırmak amacıyla bu bitkilerin tohumluklarına devlet teşviki söz konusudur. Yem bitkilerinin çoğunun çok yıllık oluşu ve biçim sayılarının iklimden dolayı az oluşu çiftçilerin bu bitkileri tercih etmesini engellemektedir. Tahıl tarımının kolay ve makineli tarıma elverişli olması, yetiştiricileri çoğunlukla bu ürünlerin tarımına yöneltmektedir. Tahılların telafi yeteneğinin çok yüksek olması da yetiştirici hatalarını ve olumsuz koşulları belli oranda elemine etmekte ve kültür bitkileri içerisinde tahıllara farklı bir yer kazandırmaktadır. Bölge çiftçisi tarafından yeterince bilinip, tanınmayan bir tahıl türü olan tritikale bu özellikleri bünyesinde toplaması ayrıca besin değerinin çok yüksek olması nedeniyle bölge çiftçisi tarafından büyük bir ilgi ile karşılanacak ve ekimi hızla artarak yaygınlaşacaktır.
Bu proje ile Erzurum ilinde tahıl tarımının yoğun olarak yapıldığı ve kıraç arazi varlığı oldukça fazla olan 4 farklı yönde 10 köy seçilerek bu köylerde eğitim faaliyetleri düzenleyerek çiftçilerin daha bilinçli tarım yapmaları sağlanmaya çalışılacak ve bu köylerde 10 da kullanılmayan, 10 da’ da buğdaydan düşük verim alınan kıraç arazilere tritikale ekimi yapılarak sonuçları civar köylerdeki çiftçilere yapılacak tarla günleri ile gösterilecektir. Bu proje sonunda iyi bir tarımsal eğitime sahip olan çiftçiler yapacakları tarımsal faaliyetleri daha bilinçli bir şekilde yapacaklar, daha yüksek verim elde edebilecekler ve dolayısıyla daha iyi bir kazanç sağlamış olacaklardır. Kar etmeyi başaran çiftçiler yaptıkları işten memnun olacak ve daha yeni tekniklere ve önerilere daha açık olup yenilikleri daha çabuk kabullenebileceklerdir. Tritikale tarımını tanıyan ve benimseyen çiftçiler özellikle hayvancılık yapan çiftçiler hem kendi hayvanlarının dengeli beslenebilmeleri için gerekli olan kesif yemi kendileri üretmiş olacaklar hem de ihtiyaç fazlasını gerek diğer hayvancılık işletmelerine gerekse yem fabrikalarına satabileceklerdir. Bölgemizde bulunan yem fabrikaları işleyebilecekleri hammaddeyi kendi bölgemizde yeterince kesif yem bitkisi üretimi olmadığı için diğer bölgelerden almaktadırlar. Eğer ilimizde ve bölgemizde arpa üretimi yanında yeterince tritikale üretimi yapılabilirse hem çiftçi elindeki ürünü iyi değerlendirebilecek hem de fabrikalar ihtiyaç duydukları hammaddeye daha ucuza ve kolayca ulaşabileceklerdir. ,

1.6 Gerekçelendirme

(a) projenin, program hedefleri ile ilgisi

Program ile insan kaynakları potansiyelinin güçlendirilmesi, hizmet kalitesini ve erişimini iyileştirmek ve kamu kuruluşları ile STK’lar arasında ortaklığı destekleyerek hizmetlerin geliştirilmesi hedeflenmektedir. Programın bu hedeflerine paralel olarak projemiz ile Doğu Anadolu Bölgesi Erzurum ilinde tarım sektöründe çalışan çiftçilerimize yerinde uygulamalı eğitim vererek ekonomik değeri olan fakat bilgisizlikten dolayı ekilmeyen ürünlerin tanıtımı ve yaygınlaştırılması hedeflenmektedir. Projemiz kamu kuruluşu olan Doğu Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsü ve Tarım İl Müdürlüğü ile bir sivil toplum kuruluşu olan Erzurum Ticaret Borsası arasında çiftçilerin yetiştirilmesi, insan kaynağı potansiyelinin güçlendirilmesi ve tarım alanlarının daha iyi kullanılması faaliyetleri ortak hedefinde buluşmaktadır.

(b) projenin, program öncelikleri ile ilgisi

Programın öncelikleri arasında yer alan kırsal kalkınmansın gerçekleştirilebilmesi için belirtilen; Yerel ürünlere katma değer ekleyerek ve tarım tekniklerini iyileştirerek tarım ve ormancılık sektörünün rekabet gücünün geliştirilmesi; ortak girişimler vasıtasıyla küçük üretim birimlerinin piyasalara erişiminin kolaylaştırılması; arazi yönetiminin desteklenmesi yoluyla (kırsal kalkınma eylemleri dahil) çevrenin ve kırsal alanların iyileştirilmesi; kırsal alanlardaki yaşam kalitesinin artırılması ve ekonomik faaliyetlerin çeşitlendirilmesi; programın öncelikleri arasında sayılmaktadır.
Projemiz ile ekonomik değeri olan yeni bir bitki türü tritikalenin Erzurum ili tarım sektöründe çalışan çiftçilere tanıtılıp, ekimi öğretilerek tarım alanlarında ekimi yaygınlaştırılacak, Erzurum Ticaret Borsası vasıtasıyla elde edilen tritikale ürünün iç piyasa pazarına sunulacak, kullanılmayan tarım arazilerinin tritikale ekimi ile tarıma açılarak çiftçilere ek katma değer yaratarak yaşam standart ve kalitesi yükseltilecektir.
Böylece yukarda sayılan program öncelikleri ile proje hedeflerimizin örtüştüğü gösterilmiş olmaktadır.

Doğu Anadolu Bölgesi' nde toplam tahıl ekim alanı 1.2 milyon ha olup bunun yaklaşık 820 bin ha'ı buğdaydır. Toplam hububat ekiliş alanı olarak bölgemiz ülke genelinin % 9' una yakın bir kısmını kapsarken, verim olarak ülke ortalamasının oldukça altındadır. Erzurum ilinde temel geçim kaynağının tarım ve hayvancılık oluşu (Erzurum ilinin çalışabilir nüfus oranının %67’si tarım sektöründe çalışmaktadır), işlenebilen arazilerin küçük ve çok parçalı oluşu, çiftçinin ekonomik gücü ve bilgi seviyesinin düşük oluşu; bölgeye mekanizasyon, modern tarım tekniklerinin ve yeni çeşitlerin girişini zorlaştırmaktadır. Bu amaç doğrultusunda daha yüksek verimli, hastalık ve zararlılara daha dayanıklı, aynı zamanda kaliteli tahıl türlerinin bölgemize hızla girmesi gerekmektedir. Yapılan çalışmaların sonuçlarının çiftçiye benimsetilmesi ile bölge verimi arttırılacak böylece ülke ekonomisine büyük katkı sağlanmış olacaktır. Erzurum ilimiz tarım ve hayvancılık bölgesi olduğu için yem bitkilerinin ekimini artırılması ülke tarım politikası olup, yem bitkileri ekimine devlet teşviki söz konusudur. Kesif yem bitkisi olan tritakale tarım alanlarının değerlendirilmesinde ve hayvanların yem ihtiyacının karşılanmasında büyük öneme sahiptir. Arpa bölgede şu anda tek kesif yem bitkisi olarak üretilmektedir. Fakat arpa’nın daha ılıman iklim ve kaliteli toprak yapısına ihtiyaç duyması ve dolayısıyla bölgemizde yazlık ekilmesi söz konusudur. Erzurum ili tarım arazilerinin %70’inin kıraç olması ve arpa yetiştirilmesi için kıraç alanların sulanabilir duruma getirilebilir olması için yapılması gereken teknik işlemlerin pahalı ve çok güç oluşu kesif yem bitkisi olarak arpaya alternatif tritakalenin bölgemize girmesini kolaylaştırırken, bu bitkinin bölgemizde yetiştiriciliği ekonomik anlamda daha ucuz olmakta ve daha yüksek verim vermektedir.

(d) hedef grupların listesi ile doğrudan ve dolaylı faydalanıcıların tahmini sayısı (rakam belirtiniz)

(e) hedef grupların ve faaliyetlerin seçilme nedenleri

İlimiz çiftçisinin sahip olduğu arazi varlığının büyük bir kısmı sulanamayan kıraç arazilerdir. Karasal iklimin hakim olduğu bölgemizde tarımı yapılabilecek ürün çeşitliliği çok sınırlıdır. Ayrıca çiftçimizin maddi bakımdan yetersizliği, gerekli tarım makinelerine sahip olmayışları ve tarımsal konularda eğitimsizlikleri yaptıkları tarımsal faaliyetlerin başarılı olamamasına, düşük verim dolayısıyla düşük kazanç elde etmelerine neden olmaktadır. Hayvancılığın çok önemli olduğu ilimizde kaliteli kesif yem elde edebilmek için çiftçilere tanıtılacak ve tarımı öğretilecek tritikale bitkisi çiftçilerin gelirinde önemli artış sağlayacaktır. Hayvancılık işletmeleri ve yem fabrikaları il dışından karşılamak zorunda kaldıkları kesif yem ihtiyaçlarını zamanla bölgemizde yaygınlaşan tritikale üretimi sayesinde daha kolay ve daha az nakliye masrafı ödeyerek sağlayabileceklerdir. Bölgemizde bulunan Doğu Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsü tarafından yapılan araştırmaların sonuçlarını, yeni tarım tekniklerini çiftçilere anlatabilmek ve gösterebilmek üzere görevlendirilmiş fakat bütçe yetersizliği nedeniyle bu faaliyetleri etkin şekilde yapamayan Tarım İl ve ilçe Müdürlükleri bu köylerde yapacakları eğitim çalışmaları ile görevlerini bir ölçüde yerine getirmiş olacaklardır. Bilinçli bir duruma gelen çiftçiler sertifikalı tohumluk kullanmanın önemini anlayacak ve bölgede ki TİGEM kuruluşu bölgede henüz yeterince bilinmeyen sertifikalı tritikale tohumluğu üretip ve bölgeye dağıtabilecektir.

(f) projenin, hedef gruplarla ilgisi

Eğitim, bütün problemlerin çözümüne yarayan bir anahtar olduğundan sonuca ulaşmak ve başarılı olabilmek için öncelikle hedef gruplarımızın tarımsal konularda eğitilmesi gerekmektedir. Çiftçilerinde geleneksel ve atadan kalma bilgiler ile tarım arazilerini kullanmaları verimin ve daha değerli ürünlerin tanınmamasına yol açmaktadır. Bu sorun çiftçilerimizin bilinçlendirilmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır. Sonuçta proje ile sağlanmak istenilen bölgenin eğitimden yoksun çiftçilerinin eğitim yoluyla bilinçlendirilmesi projenin hedef gruplar ile ilgisini ortaya koymaktadır.
Öncelikle seçilen pilot köylerdeki çiftçilere tarımsal konularda Tarım İl ve İlçe Müdürlükleri tarafından, yaptıkları her türlü tarımsal faaliyet konusunda gerekli eğitimler verilecek; Ziraat Mühendislerini, veterinerleri, çiftçileri, hayvancılık işletmelerini ve sanayicileri bir araya getirerek katılımcılık esasına dayanan karşılıklı fikir alışverişinde bulunabilecek toplantılar yapılarak bu gruplar arasında birliktelik sağlanmaya çalışılacaktır. Tigem kuruluşlarından çiftçilerin ihtiyacı olan sertifikalı tohumlukların teminine gidilecek ve bu konuda gerekli görüşmeler yapılacaktır. Bu proje ile yapılacak tritikale hasadından sonra yine bu köy çiftçileri ile değerlendirme toplantıları yapılarak çiftçi görüşleri alınacak ve sonuçlar değerlendirilecektir.
Bölgemizde özelliklede ilimizde kesim yem bitkisi olarak sadece arpa bilinmekte ve ekilmektedir. Arpanın seçici bir bitki olması yani iyi bir toprak yapısı ve sulanabilir arazilerde ekilebilmesi, bölge arazisinin % 23 ünün sulu arazi olduğu dikkate alınırsa ne kadar kısıtlı bir alanda ekilebilirliğini göstermektedir. Bölgemizde kışın çok soğuk geçmesi nedeniyle daha ılıman bir iklime ihtiyaç duyan arpa ekimi kışlık olarak yapılamamaktadır. Arpa kışlık olarak ekildiğinde kıştan tamamen zarar görmektedir. Bu nedenle tritikalenin hem kışlık ekilebilir olması hem de kıraç arazilerde yüksek verim vermesi nedeniyle arpaya alternatif bir kesif yem bitkisi olarak önemini ortaya koymaktadır. Ayrıca besin değeri oldukça yüksek olup hayvan beslemede ve et kalitesini artırmada çok önemli bir özelliğe sahiptir. Aynı zamanda kümes hayvanlarının beslenmesinde yüksek enerji değerine sahip olduğundan oldukça önemlidir. Çiftçiler bu bitkiyi tanıdıklarında hem kem kendi kesif yem ihtiyaçlarını karşılayabilecekler hem de ihtiyaç fazlasını satarak gelir elde etmiş olacaklardır

1.7 Faaliyetlerin ayrıntılı açıklaması

1-Proje Ekibinin Kurulması ve Danışmanların görevlendirilmesi: Bu proje ile tanıtımı planlana tritikale bitkisi hakkında her türlü teknik bilginin alınabileceği uzmanlar ile görüşmeler yapılarak projeye katkıları sağlanacaktır. Aynı zamanda bu projenin her türlü aşamasını yürütmek ve takip etmek için 5 ziraat mühendisinin görevlendirilmesi yapılacak ve projenin yürütme planı anlatılarak, projenin başarı ile sonuçlanabilmesi için yapmaları gereken faaliyetler konusunda bilinçlendirileceklerdir.

2- Proje tanıtım faaliyetleri ve proje ile ilgili iletişim: Projenin uygulanması uygun görülen köylere proje elemanları giderek bu projenin tanıtımı, yapılma nedenleri, uygulanacak faaliyetleri anlatacak ve köylülerin fikirlerini alacaklardır. Proje hakkında her türlü gelişme, problem vs. hakkında gerek köylülerle gerekse Hibe Programı yetkilileri ile görüşme ve yazışmaların yapılacaktır.

3- Müfredata Uygun Teorik Eğitimin Verilmesi
3.1- Tritikalenin yetiştirilmesine yönelik eğitim verilmesi : Seçilen köylerde çiftçilere yeni tarım teknikleri Tarım il ve ilçe müdürlükleri tarafından görevlendirilen teknik elemanlar tarafından anlatılacak, yaptıkları her türlü tarımsal faaliyeti en doğru şekilde nasıl yapabilecekleri ve bu sayede elde edecekleri başarı ve gelir artışı anlatılarak çiftçilere bu teknikler ve çalışmalar kabul ettirilmeye çalışılacaktır.

3.2- Ürün Değerlendirme ve Pazarlama Eğitimleri: Doğu Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsünde yapılacak bu toplantıda bu kurumda çalışan tritikale ve hayvan besleme konusunda uzman olan araştırıcılar sunular yaparak bu konularda bilgi vereceklerdir. Toplantıya katılacak olan çiftçiler, yem sanayicileri, hayvancılık işletmeleri, birlikler, kooperatifler, ziraat odaları, diğer tarım kuruluşları temsilcileri ve araştırıcılar arasında sorunlar ve çözüm yolları hakkında karşılıklı katılımcılık esasına dayanan bir panel yapılacaktır. Bu sayede her grubun katılımcıları kendilerinin sorumlu oldukları ve çözmeleri gereken problemleri görecek ve bunların çözümü için gerekli çalışmaları yapabileceklerdir

4- Çiftçilere saha uygulamalı pratik eğitimlerin verilmesi: Seçilen ve diğer köylerden katılmak isteyen çiftçilerin, tarım kuruluşları temsilcilerinin ve sanayicilerin oluşturduğu bir grup ile Doğu Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsü tarafından geliştirilen ve üretilen sertifikalı tohumlukların kullanıldığı tarlaların gösterileceği ve bu konuda ilgili Enstitü tarafından bilgi alınacağı tarla günü düzenlenecek, dolayısıyla çiftçiler bölge için geliştirilen tahıl çeşitleri ile kendi kullandıkları geleneksel tohumlukları arasındaki farkın ne kadar büyük olduğunu görecekler ve sertifikalı tohumluk kullanmanın önemini anlayacaklardır. Daha sonra yapacakları ekimlerde bu tohumlukları temin etme ve üretme yoluna gideceklerdir.

5- Demonstrasyon Çalışmaları
5.1-Kullanılmayan arazilerde ekim yapılması: bölgedeki toplam arazinin % 20.4’ü, ilimizde ise % 25.9’u bölgede yetiştirilen birçok ürünün tarımına elverişsiz durumdadır. Bu oranın fazlalığı ve işlenebilir tarım arazilerinin ise % 56 sının kıraç arazi olduğu dikkate alınırsa tritikale bitkisinin ilimiz ve dolayısıyla bölgemiz tarımı açısından kazanacağı önem ortaya çıkacaktır. Ayrıca bu bitkinin olumsuz şartları en iyi şekilde tolere edebilmesi birçok risk faktörünü ortadan kaldıracaktır. Çiftçilerin ekmeye değer görmedikleri arazileri bu bitkinin ekimi ile değerlendirirlerse hem ek bir gelir kaynağı elde etmiş olacaklar hem de arazileri değerlendirilmiş olacaktır. Araştırmalar sonucu ilimiz için uygun ekim zamanı olan Eylül ayı başında seçilen tarlalara tritikale ekimi yapılacaktır. 22 kg/da tohum atılacak, taban gübresi olarak ekimle beraber 13 kg/da DAP verilecektir.

5.2- Buğdaydan yeterli verim alınamayan arazilere tritikale ekimi yapılması: İlimiz buğday ekim alanlarında gerek tescilli çeşit kullanılmaması gerekse çiftçilerin yetiştirme tekniklerini yeterince bilmememsi veya uygulamaması nedeniyle buğdaydan alınan verim 120 kg/da olup bu miktar ilimiz potansiyel veriminin oldukça altındadır. Ayrıca hayvancılıkla uğraşan çiftçilerin eğitimsizliği nedeniyle kesif yemin önemi yeterince bilinmemekte ve dolayısıyla hayvancılık yapan işletmeler hala sahip oldukları arazilerin büyük oranında buğday yetiştiriciliği yapmaktadırlar. Halbuki ekonomik olarak hayvancılık yapmak için yem kaynaklarını mümkün olduğunca kendileri üretmeleri gerekmektedir. Buğdaydan düşük verim alınan arazilere tritikale ekilirse bu bitkinin olumsuzlukları tolere etmesinden dolayı bu alanlarda buğdaydan alınan verimden daha yüksek bir verim alınacaktır. Bu proje ile her köyde bu tür 10 da’lık araziye tritikale ekimi yapılarak sonuçlar karşılaştırmalı olarak değerlendirilecektir. 22 kg/da tohum atılacak, taban gübresi olarak ekimle beraber 13 kg/da DAP verilecektir.
Bölgemizde özelliklede ilimizde kesim yem bitkisi olarak sadece arpa bilinmekte ve ekilmektedir. Arpanın seçici bir bitki olması yani iyi bir toprak yapısı ve sulanabilir arazilerde ekilebilmesi, bölge arazisinin % 23 ünün sulu arazi olduğu dikkate alınırsa ne kadar kısıtlı bir alanda ekilebilirliğini göstermektedir. Bölgemizde kışın çok soğuk geçmesi nedeniyle daha ılıman bir iklime ihtiyaç duyan arpa ekimi kışlık olarak yapılamamaktadır. Arpa kışlık olarak ekildiğinde kıştan tamamen zarar görmektedir. Bu nedenle tritikalenin hem kışlık ekilebilir olması hem de kıraç arazilerde yüksek verim vermesi nedeniyle arpaya alternatif bir kesif yem bitkisi olarak önemini ortaya koymaktadır. Ayrıca besin değeri oldukça yüksek olup hayvan beslemede ve et kalitesini artırmada çok önemli bir özelliğe sahiptir. Aynı zamanda kümes hayvanlarının beslenmesinde yüksek enerji değerine sahip olduğundan oldukça önemlidir. Çiftçiler bu bitkiyi tanıdıklarında hem kem kendi kesif yem ihtiyaçlarını karşılayabilecekler hem de ihtiyaç fazlasını satarak gelir elde etmiş olacaklardır

5.3- İlkbahar bakımı: Ekili tarlalara, yarısı DAP gübresiyle ekimde verilen azotun diğer yarısı 11-12 kg/da olacak şekilde amonyum nitrat gübresi ile sapa kalkma döneminde verilecektir.

5.4- Yabancı ot ilaçlaması: Tritikale hastalık ve zararlılara karşı dayanıklı bir bitki olmasına rağmen yabancı otlar bitki besin maddelerine, bitkinin alacağı güneşe, suya vs. ortak olacaklarından yabancı otlar 3-4 yapraklı olduğu dönemde 2-4 D’li ilaçlarla ilaçlama yapılacaktır.
5.5- Hasat: Tam olum devresini tamamlayan bitkiler 15-30 Ağustos tarihlerinde kiralanan biçerdöverlerle hasat edilecektir.

5.6- Ürünün selektör edilmesi: Hasat edilen ürün temizlenmesi için alınacak selektörün kurulduğu Ticaret Borsasına getirilecek ve burada temizlenen üründen çiftçinin ekeceği miktar kadar tarlası kullanılan çiftçilere verilir. Kalanı diğer köylerdeki çiftçilere Borsa tarafından satılarak elde edilen gelir yine tarlası kullanılan çiftçiye ödenir.

6- TİGEM ile sertifikalı tritikale üretimi yapılması konusunda görüşmeler yapılması: Bu proje sonunda çiftçinin büyük talepte bulunacağı sertifikalı tritikale tohumluğu bölgemizdeki TİGEM kuruluşları tarafından yeterli talep olmaması nedeniyle henüz üretilmemektedir. Proje çıktılarını gören diğer çiftçiler bu bitkinin üretimini yapmaya karar verdiklerinde sertifikalı tohumluk sıkıntısı çekmemelidirler. Bu nedenle TİGEM ile gerekli görüşmeler yapılarak, gerek Tarım İl ve İlçe Müdürlüklerine gerekse Ticaret Borsasına tohumluk isteğinde bulunan çiftçilere istenilen tohumluğun teminine gidilecektir.

7- Tritikale ekimi yapılan köylerin çiftçileri ile değerlendirme toplantısı yapılması: Bu proje kapsamındaki köylerde hasat sonrası toplantılar yapılarak gerek projenin uygulandığı tarla sahipleri ile gerekse o köylerde bulunan diğer çiftçiler ile karşılıklı tartışmalar yapılarak projenin sonuçları, olumlu ve olumsuz yönleri vs. konularda fikir alışverişinde bulunulacak ve bundan sonra yapılabilecek yeni projelerin olabilirliği ve alt yapısı oluşturulmaya çalışılacaktır.

8- Proje raporlarının hazırlanması

8.1- Proje Ara Raporu: Proje yürütücüsü olan Erzurum Ticaret Borsası tarafından hazırlanacaktır.
8.2- Proje Final Raporu: Proje yürütücüsü olan Erzurum Ticaret Borsası tarafından hazırlanacaktır.

1.8 Metodoloji

(a) uygulama yöntemleri

1. Demonstrasyonlar
Ekim yapılacak tarlalar sonbaharda pullukla derin olarak sürülecek, ekimden hemen önce kültivatör ile toprak düzeltilerek tohum yatağı hazırlanacaktır. Ekim Eylül ayının başında 20-22 kg/da olacak şekilde ve azotlu gübrenin yarısı ekimle birlikte yarısı da sapa kalkma döneminde; fosforlu gübre ise tamamı ekimle birlikte olmak üzere dekara 6 kg N ve 6 kg P2O5 hesabıyla verilecektir (Kıral ve Özcan, 1990; Akkaya, 1993). Yabancı ot mücadelesi, kardeşlenme döneminde 200 cc/da hesabıyla 2,4-D terkipli herbisit kullanılarak yağmursuz ve rüzgarsız bir havada yapılacaktır (Özcan, 1994). Ağustos ayının 10’undan sonra Eylül ayının 10 una kadar biçerdöverler ile hasat yapılarak elde edilen ürün Ticaret Borsasında proje ile sağlanacak selektörlerde temizlenecek ve çiftçinin ihtiyacı olan tohumluk ve yem miktarı çiftçiye verilecek gerisi diğer çiftçilere satılacaktır.
2. Eğitim, seminer, panel ve toplantılar: Yapılacak her türlü çalışma görsel ve işitsel yayım unsurları kullanılarak katılımcılık esasında yapılacak ve bu sayede etkinliğinin yüksek olması sağlanacaktır.
3. Tarla günü yapılması: Sertifikalı tohumluk kullanmanın önemi anlatılarak Doğu Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğüne ait tarlalarda sertifikalı tohumlukları farkı gösterilecektir.
(b) teklif edilen metodolojinin nedenleri
Literatürlere dayalı olarak uygulanacak demonstrasyon metodolojisinin başarı şansı oldukça yüksektir. Ayrıca görselliğe dayanan eğitim çalışmaları yalnızca anlatılarak yapılan eğitimlerden oldukça etkili olacak ve uzun süre hafızalarda kalabilecektir. Uygulanacak metodoloji konusunda ilimizde bulunan Doğu Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğünün sonuçlandırmış olduğu ve uygulamakta olduğu araştırma sonuçlarından hareket edilmiş ve araştırıcıların fikirleri alınarak metodoloji hazırlanmıştır.
(c) projenin daha önceki bir projenin (eğer varsa) üzerine nasıl kurulacağı

İlimizde bulunan Doğu Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsü tarafından 1999 yılında başlatılan ve devam ettirilen Tritikale Islah Projesi sonuçlarına göre bölgeye iyi adaptasyon sağlamış olan Tatlıcak adlı tritikale çeşidi bu projede kullanılacaktır. Ayrıca yıllardır sürdürülen ıslah çalışmalarında tritikalenin bölgemiz için kışlık olarak ekildiğinde çok yüksek verim veren ve risk faktörlerini başarıyla elemine etme gücüne sahip olan bir bitki olduğu ortaya konulmuştur. Yürütülen ıslah projesinde bölge için daha uygun tritikale çeşitleri geliştirme çalışmaları devam ettirilmektedir. Önerilen bu proje ile adaptasyonu yüksek olan Tatlıcak adlı tritikale çeşidi ile ekimler yapılacak daha sonraları geliştirilecek yeni çeşitler bu çeşidin yerini alabileceklerdir.

(d) iç değerlendirme usulleri

Bu proje ile hedeflenen tahıl tarım alanlarının ve kullanılmayan tarım arazilerinin daha iyi değerlendirilmesi ve tarımla uğraşan kesimin eğitilerek daha bilinçli bir tarım yapmalarının sağlanmasıdır. Bu sonuçlara ulaşabilmek için yapılacak demonstrasyon ve eğitim çalışmalarının ne derece başarılı olduğunu Tarım İl Müdürlüğü kayıtlarından öğrenebiliriz. Projenin uygulandığı köylerdeki kullanılmayan tarım arazisi oranlarında % 50 oranında azalış olacağı tahmin edilmekte olup, bu oranlar o köylerin bağlı bulunduğu ilçe müdürlüğü kayıtlarından her yıl öğrenilip Kurumumuz tarafından kayıt tutulacak, Tarım İl Müdürlüğünün il tarım arazileri istatistik kayıtlarından ise 2005 (proje başlamadan) ve 2010 yılında kullanılmayan arazi miktarı öğrenilip bu iki tarih arasındaki oran ve bu oranın tritikale ekilerek kullanılan tarım arazisi kategorisine katılan kısmının ne kadar olduğu tespit edilecektir. Yapılacak eğitim çalışmaları ve tarla günleri sayesinde civar köylerdeki çiftçilerinde bu başarıyı görüp uygulamaları sonucunda il bazında tritikale ekim alanının artacağı düşünülmekte ve bu da Tarım Müdürlüğü kayıtlarından rahatlıkla çıkarılabilecektir. Ayrıca ek bir gelir kaynağı bulan çiftçiler diğer konulardaki eğitim çalışmalarına da daha fazla ilgi göstermeye başlayacaklar ve bu eğitimlerin kendileri için mutlaka bir getirisi olduğuna inanarak tavsiyelere daha fazla uyacaklardır. Tarım İl Müdürlüğü Çiftçi Eğitim Şube Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen ve her yıl düzenli olarak yapılan çiftçi eğitim çalışmalarına katılan katılımcıların sayısı İl Müdürlüğü kayıtlarından temin edilebilir. Tritikaleyi tanıyan ve iyi verim alarak ekmeye devam edecek olan ve bu başarıyı görüp kendileri de faydalanmak isteyen diğer çiftçiler sertifikalı tritikale tohumluğu temini için gerek Tarım İl Müdürlüklerine gerekse Ticaret Borsasına müracaat edeceklerdir. Talebi belirleyen kuruluşlar bu tohumlukları sağlayabilecekleri kuruluşlar olan TİGEM lere bildirip ilimizin tohumluk ihtiyacını giderme yoluna gideceklerdir. Bölgemiz için çok önemli bir yere sahip olacak bu bitki hayvancılık açısından büyük potansiyele sahip bölgemizde hızla yayılacak hem çiftçinin kendi hayvanları için gerekli kesif yemi karşılamış olacak hem de fazlasını satarak ek bir gelir kaynağına sahip olacaklardır. Bu nedenle eğitim çalışmalarında da hayvan besleme konusunda eğitilen çiftçiler hayvanlarını daha iyi beslemek için gerekli olan besleme şekillerini ve tekniklerini öğrenmiş olacaklar, et kalitesini artıran kesif yemi kolayca temin edebileceklerdir. Tritikale yedirerek beslenen hayvanların kesiminde et kalitesi tespit edilecek ve rasyonlarında tritikale olmayan hayvanların et kaliteleri ile karşılaştırılacaklardır. Bu bilgilere de et kombinası kayıtlarından ulaşmayı planlamaktayız.

(e) projedeki diğer kurumların (ortaklar veya diğerleri) katılım düzeyi ve faaliyeti

Çiftçiler: Tritikaleyi tanıtmak için yapılacak demonstrasyon çalışmalarının uygulanacağı tarlaların sahipleri olup, bu bitkinin ekiminden hasadına kadar yapılacak her türlü faaliyette proje yürütücüleri ile birlikte hareket edecek ve onlara yardımcı olacaklardır. Ayrıca yapılacak eğitim çalışmalarına katılacak bu eğitimlerden maksimum seviyede yararlanmaya çalışacaklardır. Aynı zamanda yem bitkileri için uygulanan Devlet teşvikinden yararlanma şansına sahip olacaklar ve tohumluklarının bir kısmını bu teşvik ile sağlayabilecekledir.

Besiciler Birliği, Damızlık Sığır Yetiştiricileri Birliği, Kümes hayvancılığı yapan işletmeler, Ziraat Odaları: Bu sivil toplum kuruluşları ve kobiler üyelerinin ihtiyacı olan kesif yem miktarını tespit edip yem fabrikalarına bildirerek veya direk tritikale üreticiliği yapan çiftçiler ile anlaşarak üyelerinin bu ihtiyaçlarına tritikale temini ile cevap verebileceklerdir.

Doğu Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü: Bu kuruluş ile sağlanacak koordinasyon sonucu yapılacak eğitim semineri, tarla günü ve panelde uzman araştırıcılar gerek tritikale konusunda gerekse hayvan besleme konularında sunular yapacak ve katılımcıların sorularına yanıt vereceklerdir.

TİGEM: Bölgemizde Muş ilinde faaliyet göstermekte olan Alparslan Üretme Çiftliğine ilimizde talep edilen tritkale tohumluk miktarı bildirilerek bu kurumun bu ihtiyacı karşılaması sağlanacaktır.

Tarım İl ve İlçe Müdürlükleri: Bu proje ile tritikale yetiştiriciliği, hayvan besleme ve diğer bütün tarımsal konularda, seçilen köylerde yoğun bir eğitim çalışması yapılabilmesi için bu konularla ilgili teknik elemanlar görevlendirecek ve bu eğitimlerin faydalı olmasını sağlayacaklardır. Ayrıca yapılacak yabancı ot ilaçlamalarında gerek pülverizator gerekse teknik bilgi yardımı sağlayacaklardır.

Yem Fabrikaları: Yapılması planlanan panele katılacaklar ve tritikale konusunda yeterli bilgiye sahip olacaklardır. Bu güne kadar bazı yem fabrikalarının kesif yem olarak bilip işledikleri tek kesif yem olan arpaya alternatif olan, bazılarının ise az miktarda bölge dışından temin edebildikleri tritikaleye daha kolay ve nakliye masrafı en aza indirgenmiş olarak ulaşmaları sağlanmış olacaktır. Aynı zamanda tritkale üreticileri mahsullerine kolayca pazar bulabileceklerdir.

(f) her bir ortağın rolüne ilişkin nedenler

Çiftçiler: Üreticiler herhangi bitkinin üretimini yapacakları zaman bu bitkinin pazar probleminin olmaması, az işçilikle yüksek gelir getirmesi ve risk faktörlerine dayanıklı olmasını arzu ederler. Eğer çiftçiler bu yenilikleri kolayca kabul edebilir ve uygulamaya karar verirlerse her yönden avantajlı olan tritikalenin ilimizde ve bölgemizde yayılımı çok hızlı olacaktır.

Besiciler Birliği, Damızlık Sığır Yetiştiricileri Birliği, Kümes hayvancılığı yapan işletmeler, Ziraat Odaları: Yapılacak seminer vs. ye katılan STK ve diğer kuruluş temsilcileri ve üyeleri eğer bu bitkinin gerçekten hayvan besleme konusunda gerekliliğini görürlerse mutlaka bu bitkiyi gerekli şekillerde değerlendireceklerdir.

Doğu Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü: Bu kurum ilgili araştırıcıları görevlendirebilir ve bu uzmanların görüşleri ilgili paydaşlara iyi bir şekilde aktarılabilirse hem yapılan araştırmalar hızla yayılacak hem de ilgili kişi, kurum ve kuruluşlar maksimum seviyede yararlanabileceklerdir.

TİGEM: Sertifikalı tritikale tohumluğu talebinde bulunulmayan bölgemiz TİGEM kuruluşunda bu güne kadar tritikale tohumluğu üretilmemektedir. Bu proje Tarım İl Müdürlükleri ile TİGEM arasında gerekli koordinasyon sağlanabilirse artan tohumluk talebini TİGEM karşılayabilecek ve yeni bir bitkiden gelir elde etmeye başlayacaktır.

Tarım İl ve İlçe Müdürlükleri: Yeterli ve konusunda deneyimli yayımcıları görevlendirebilirse çiftçiler tarım ve hayvancılık konusunda iyi bir eğitime kavuşmuş olacaklardır. Bunun yanında çiftçi ve ziraat mühendisleri arasında iyi bir koordinasyon sağlanmış olacaktır.

Yem Fabrikaları: Tritikale bitkisini işlemeye karar veren yem fabrikaları üreticileri Pazar problemini önemli ölçüde çözmüş olacaklar, belki ileride sözleşmeli tritikale üreticiliği yaptırabileceklerdir. İşleyebileceği miktarda tritikaleyi bölgesinde bulabilen yem fabrikaları tam kapasite ile ve daha ekonomik olarak işlem yapabileceklerdir.

(g) projenin uygulanması için teklif edilen ekip (işlevsel olarak: bireylerin isimlerinin buraya yazılmasına gerek yoktur)
Ticaret Borsası tarafından görevlendirilecek 5 ziraat mühendisinden oluşan proje ekibi kurulacaktır. Tritikalenin tarla aşamasında her iki köyden 1 sorumlu olacaktır. Projenin bütün aşamalarını oluşturulan bu proje ekibi tarafından yürütülecektir. Eğitim çalışmaları, seminer ve panel için Doğu Anadolu Tarımsal
Araştırma Enstitüsünden konu ile ilgili araştırıcılar ve Tarım İl Müdürlüğü teknik elemanlarında yardım alınacaktır.

1.9 Proje planı ve süresi

Projenin süresi 12 ay olacaktır. (Tablo'yu Görmek için tıklayın )

2. BEKLENEN SONUÇLAR

2.1 Hedef gruplar üzerindeki beklenen etki

(a) hedef grupların durumunu

ÇİFTÇİLER
Proje sonucunda proje köyleri ve civar köylerden eğitime katılan çiftçiler bilinçlendirildi ve tritikale ekimi yaygınlaştırıldı. 10 köyde 200 hektar alana ekim yapıldı. Sonuçlar gösterildi. Tarla gününe katılım sağlandı. Proje kapsamındaki ve civar köylerdeki çiftçiler eğitim çalışmaları ve demonstrasyonlar sayesinde tritikale hakkında yeterli bilgi ve fikir sahibi olabileceklerdir. Daha az iş gücü ve girdi ile yüksek verim alabilecek olan çiftçiler bu ürünü hem kendi hayvanlarının kesif yem ve tohumluk ihtiyaçlarını karşılamış olacaklar hem de ürünün fazlasını satarak gelir elde etmiş olacaklardır. Satılan tohumlar köyden köye ulaşarak giderek artan bir tritikale üretimine materyal teşkil etmiş olacaktır.

TİCARET BORSASI
Proje Koordinasyon ve demonstrasyon çalışmalarını yürüttü. Çiftçilerin sertifikalı tritiklae tohumluk taleplerini kayda alıp TGEM lerden karşılamaya çalışmaktalar. Tritikalenin ilimizde yeterince üretimi sağlandığında Borsamız tarafından aracısız olarak çiftçiden direk alıcıya ve gerçek değeri verilerek satışlar sağlayacaktır. Bunun yanında proje ile talep ettiğimiz selektörler ile çiftçi tohumluğunu çok güzel bir şekilde temizleyebilmekte, tohumluklar temiz olduğundan uzun yıllar kendi tohumluğunu kullanabilmekte ve temiz tohumluk olduğu için fiyatı yükselmektedir.

DOĞU ANADOLU TARIMSAL ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ MÜDÜRLÜĞÜ (DATAEM) ve TARIM İL VE İLÇE MÜDÜRLÜKLERİ
Tritikale ve hayvan besleme konularında yapılan seminer, panel ve değerlendirme toplantılarına katılarak ilgililere gereken bilgileri verdiler. Araştırma ve yayım kuruluşlarının yeterli ödenekleri olamaması nedeniyle yapılan araştırma sonuçları çiftçilere yeterince götürülememektedir. Bu proje ile Doğu Anadolu Araştırma Enstitüsü tarafından yürütülen araştırma çalışmalarının sonuçları yayım kuruluşu elemanları tarafından çiftçilere aktarılmış olmaktadır.

HAYVAN YETİŞTİRİCİLERİ ve BİRLİKLERİ
Tritikale üreticilerinin elde ettikleri ürünü satın alarak birlik üyelerinin kesif yem ihtiyaçlarını karşılamaktalar. Hayvan yetiştiriciliği yapan kişi ve kuruluşlar bölgemizde yalnızca kesif yem olarak bilinen arpaya alternatif bir kesif yem bitkisini tanıdılar. Bölgemizde sulu arazi oranının düşük olması ve kış ikliminin çok ağır olması nedeniyle çiftçilerin yazlık ve sulu arazilerde yetişmek zorunda oldukları arpa hem düşük verim vermekte hem de bölge ihtiyacına cevap verememekte olup tritikale yetiştirilme koşullarının çok seçici olmaması nedeniyle kolayca üretilip kesif yem ihtiyacını karşılamaktadır. Hayvan beslemede kesif yem çok önemlidir. Arazilerimizin çoğunun kıraç olması çoğu yem bitkisinin üretimini kısıtlamaktadır. İnsanlar hayvanlarının beslenme ihtiyaçlarının büyük bir bölümünü besin değeri çok düşük olan tahıl samanından karşılamakta olup bu da et kalitesini oldukça düşürmektedir. Dolayısıyla hayvancılık bölgesi olmasına rağmen iyi bir hayvancılık yapılamamakta ve istenilen pazarı bulanmamaktadır. Bu kesif yem bitkisinin kullanılmasıyla et kalitesi artmış olup, kolayca temini ile hayvanların beslenmesine oldukça büyük katkı sağlamaktadır.

YEM FABRİKALARI
Kışlık ve kıraç şartlarda ekilmesi önerilen tritikale ise bölge arazisinin yaklaşık % 70 inin kıraç arazi olduğu göz önüne alınırsa tritikale yaygın olarak ekilmeye başlandığında bölgenin kesif yem ihtiyacını karşılamaya yetmektedir. Dolayısıyla yem fabrikaları yüksek nakliye masrafı ödeyerek dışarıdan getirdikleri arpa yerine tritikaleyi hem nakliye masrafı ödemeden veya düşük miktar ödeyerek sağlayabilmekte, çiftçide ürününe kolayca pazar bulabilmektedir.

TİGEM
Tritikaleyi benimseyen çiftçiler bu bitkinin tohumluğuna ulaşabilmek için tarım kuruluşlarına müracaat edecekler ve bu kurumlar TİGEM’ lere talebi ileterek istenilen tohumluk miktarını karşılamaya çalışacaklardır. Yeni bir bitki türünün sertifikalı tohumluğunu üretmeye başladı. Bölge tritikale ihtiyacına cevap vermeye çalışmaktadır.

(b) hedef grupların veya ortakların (varsa) teknik ve idari kapasitelerini nasıl geliştireceğini belirtiniz.

Borsamız alınacak selektörler ile hem tritikale hem de buğday üreticilerinin tohumluklarını daha hızlı ve daha temiz olarak temizleyebilecekleri bir donanıma sahip olacaktır. Bu proje diğer projelere temel teşkil edecek, ileride daha fazla proje hazırlanabilecektir. Teknik eleman alımı yoluna gidilerek teknik ekip güçlendirilecek ve 3 kişiye istihdam sağlanmış olacaktır.
Hayvan yetiştiricileri ve birlikleri üyelerinin ihtiyacı olan kesif yeme kolayca ve ucuza kavuşmalarını sağlamış olacaklardır.
TİGEM yeni bir ürün yetiştiriciliği ile gelirini artıracaktır.
Çiftçiler ek bir gelir kaynağını daha az işçilik ve masrafla tanımış ve yetiştirmiş olacaklardır.

2.2 Yayınlar ve diğer çıktılar

Bu projede yapılacak eğitim, panel seminer ve tarla günlerine katılacak kişilerin listesi ve karakteristikleri tutulacak, proje öncesi ve sonrası tritikale üretim alanları, tohumluk talepleri tespit edilecek ve bütün bunlar bir araya getirilerek bu projenin ilimiz tarımında yaptığı değişiklikler bir rapor halinde sunulacaktır. Ayrıca tritikale konusunda 1500 liflet ve 150 poster hazırlatılarak tarım kuruluşlarına ve çiftçi birliklerine dağıtılıp, posterlerin sergilenmesi sağlanacaktır.

2.3 Çarpan etkileri

Görsel çalışmaların etkinliği dikkate alındığında bu proje ile kurulan demonstrasyonlar gerek seçilen köylerdeki gerekse civar köylerdeki çiftçilerin oldukça ilgisini çekecektir. Çiftçilerimizin maddi durumlarının kötü olması dolayısıyla işçilik gerektiren ürünlerin tarımına ilgi çok azdır. Bu nedenle ekim alanlarımızın % 80’ inde tahıllar üretilmektedir. Tahılların tarımının kolay ve makinalı tarıma dayalı olması, iklimsel risk faktörlerinde diğer bitkilere göre daha az etkilenmesi nedeniyle çiftçilerin çoğu buğday üretimini tercih etmektedirler. Tritikale diğer tahıllara göre toprak, iklim, hastalık ve zararlılara daha dayanıklı olduğundan çiftçiler bu bitkiyi kolayca benimseyecekler, hem kullanamadıkları arazilerini değerlendirecek hem de diğer tahıllardan düşük verim aldıkları arazilere tritikale ekerek daha yüksek verim alma yoluna gideceklerdir. Tarımla uğraşan ilimiz çiftçisinin % 93’ü aynı zamanda küçük veya büyük çapta hayvancılıkta yapmaktadır. Hayvan beslemesinde önemli olan kesif yemi kendileri üretebileceklerinden daha başarılı ve ekonomik bir hayvancılık yapmış olacaklardır. Hayvanlarını iyi besleyebileceklerinden hayvan sayılarını artırabilecekler ve hizmetin kendilerine ulaştığını gördüklerinde ise her türlü tarımsal konudaki eğitim çalışmalarına daha düzenli ve istekli olarak katılacaklardır. İlimizde yayılan tritikale ekimi gittikçe bölgemize de yayılacak ve bölge hayvancılığı kesif yem ihtiyacını tamamen karşılamış olacak, fazlasını da diğer bölgelere satarak gelir düzeyinde artış sağlanabilecektir.

2.4 Kısa ve uzun vadeli etkiler

(a) mali yönü (Hibe sona erdikten sonra faaliyetler nasıl finanse edilecektir?)
Büyük bölümü görsel sisteme dayanan bir proje olduğundan daha sonraki yıllarda demonstrasyon çalışmalarını programlamamız gerekmektedir. Çünkü takip eden yıllarda köyden köye aktarım kendiliğinden gerçekleşecektir. Çiftçinin elindeki ürün proje yılında yapılan yoğun toplantılarla üretici, ziraatçi, birlikler ve yem fabrikalarının bir araya getirilmesi ile her türlü problem büyük ölçüde çözümlenecektir. Bunun yanında Doğu Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsü ve Borsamız arasında yapılacak ortak çalışmalarla bu toplantıların yılda en az bir defa yapılması planlanmaktadır.

(b) kurumsal düzey (Faaliyetlerin devamlılığını sağlayan yapılar projenin sona ermesinden sonra da sürekliliklerini koruyacaklar mı? Proje sonuçlarına yerel düzeyde sahip çıkılacak mıdır?)
Alınacak selektörler uzun ömürlü olduğundan tohum temizliğinde herhangi bir sorunla karşılaşılmayacaktır ve sürekliliğini koruyacaktır. Proje sonuçları yerel yönetimler tarafından oldukça memnuniyetle karşılanacak olup bu proje öncesinde yapılan görüşmelerde destekleri alınmıştır.

(c) politika düzeyi (Projenin yapısal etkisi ne olacaktır – örneğin, iyileştirilmiş mevzuat, yasalar bütünü, yöntemler, vb. sonuçlar doğuracak mıdır?)
İlimizde küçük çaplı bir tarım reformu yaratacağını düşünmekteyiz. Arazilerin daha iyi değerlendirilmesi sağlanmış olurken hayvancılığın gelişmesine önemli katkı yapacaktır. Ülke tarım politikalarının bölgemizde hayvancılığı geliştirmek olduğu ve yem bitkilerine verdiği destek kapsamında tritikalenin de bulunduğu dikkate alınırsa bu proje sonuçları hem ilimiz için hem de ülkemiz için istenen bir tarım sistemine büyük katkıdır.

3. Başvuru sahibi bilgileri

3.1 Kuruluşunuz ne zaman kuruldu ve faaliyetlerine ne zaman başladı?

Erzurum Ticaret Borsası 15.12.1946 yılında kuruldu. Kurulduktan sonra hemen faaliyetlerine başlamıştır.

3.2. Kuruluşunuzun günümüzdeki temel faaliyetleri nelerdir?

5174 Sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununa göre Erzurum Ticaret Borsası Faaliyet Konuları:
a) Borsaya dahil maddelerin, borsada alım satımını tanzim ve tescil etmek
b) Borsaya dahil maddelerin borsada oluşan her günkü fiyatlarını usulü dairesinde tespit ve ilan etmektir.
c) Alıcı ve satıcının, teslim ve teslim alma ile ödeme bakımından yükümlülüklerini, muamelelerin tasfiye şartlarını, fiyatlar üzerinde etkili şartları ve ihtilaf doğduğunda ihtiyari tahkim usullerini gösteren ve Birliğin onayıyla yürürlüğe girecek genel düzenlemeler yapmak.
d) Yurt içi ve yurt dışı borsa ve piyasaları takip ederek fiyat haberleşmesi yapmak, elektronik ticaret ve internet ağları konusunda üyelerine yol göstermek.
e) Borsaya dahil maddelerin tiplerini ve vasıflarını tespit etmek üzere laboratuvar ve teknik bürolar kurmak veya kurulmuşlara iştirak etmek.
f) Bölgeleri içindeki borsaya ilişkin örf, adet ve teamülleri tespit etmek, Bakanlığın onayına sunmak ve ilan etmek.
g) Borsa faaliyetlerine ait konularda ilgili resmi makamlara teklif, dilek ve başvurularda bulunmak; üyelerinin tamamı veya bir kesiminin menfaati olduğu taktirde bu üyeleri adına veya kendi adına dava açmak.
h) Rekabeti bozucu etkileri olabilecek anlaşma, karar ve uyumlu eylem niteliğindeki uygulamaları izlemek ve tespiti halinde ilgili makamlara bildirmek.
i) Mevzuatta Bakanlıklara veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarına verilen işlerin, bu Kanunda belirtilen kuruluş amaçları ve görev alanı çerçevesinde borsalara tevdii halinde bu işleri yürütmek.
j) Üyelerinin ihtiyacı olan belgeleri vermek ve bunlara ilişkin gerekli hizmetleri yapmak.
k) Yurt içi fuarlar konusunda yapılacak müracaatları değerlendirip Birliğe teklifte bulunmak.
l) Sair mevzuatın verdiği görevlerle, ilgili kanunlar çerçevesinde Birlik ve Bakanlıkça verilecek görevleri yapmak.

3.3. Kuruluşunuzun yönetim kurulu / komitesinin listesi.

Adı	Mesleği	Cinsiyeti	Görevi	Kurulda Bulunduğu Yıl
İ.Hakkı Hınıslıoğlu	Gıda maddeleri	E	Yönetim Kurulu Başkanı	19
Kemal Aras	Toptan Gıda ve margarin	E	Yönetim Kurulu Bşk.Vekili	11
Ekrem Laloğlu	Sebze (Soğan ve Patates)	E	Yönetim Kurulu Bşk.Vekili	11
Necmi Dursun	Un ve Kepek	E	Yönetim Kurulu Üyesi	2
Vedat Altunkaynak	Tekstil Hammaddesi (Yün ve Deri)	E	Yönetim Kurulu Üyesi	2
Aziz Kerimi	Kasap	E	Yönetim Kurulu Üyesi	2
İsmail Yeşilyurt	Kuru Bakliyat	E	Yönetim Kurulu Üyesi	2

4. Proje yönetme ve uygulama kapasitesi

4.1. Benzer projelerdeki deneyim

Erzurum Ticaret Borsası ‘ Erzurum İli Büyükbaş Hayvan Islahı’ Adlı proje sunmuştur.

(a) Projenin hedefi ve yeri
Projede Erzurum ili merkez ve ilçelerinde büyükbaş hayvan verimliliğini artırmak için İsviçre Esmeri, Simmental ve Holstain ırkları spermaları kullanılarak 6 yıl içinde ilk yıl 5 bin sonraki yıllarda 5’er bin artırılarak toplam 105 bin suni tohumlama yapılacaktır. Suni tohumlama faaliyetinde %60’lık bir başarı oranına ulaşılacağı ve verimlilik artışının elde edilen melezler tarafından tabii tohumlama yuluyla da devam edilebileceği ön görülmüştür. Projenin başarılı olabilmesi için teknik elemanlar yanında çiftçilerin projenin yararı suni tohumlama ve hayvan barınakları, bakım ve besleme şartlarının iyileştirilmesi konularında eğitilmeside amaçlanmıştır.

(b) Proje sonuçları
Proje devam etmektedir.

(c)Kuruluşunuzun projedeki rolü (Lider Yönetici veya ortak) ve katılım düzeyi, işbirliği yapılan kuruluş
(d) Proje maliyeti
İlk yıl (2005):261,135 YTL
Toplam: 4,928.085, YTL

(e) Projeye katkıda bulunanlar (Adları, adresleri ve e-posta adresleri, telefon numaraları, katkıda bulunulan tutar)
Proje Koordinatörü:
Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Erzurum İl Müdürlüğü

İş Birliği Yapılacak Kuruluşlar: Atatürk Üniversitesi Rektörlüğü
Doğu Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü
Veteriner Kontrol ve Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü
Tarım Kredi Kooperatifleri 13. Bölge Müdürlüğü
Erzurum Bölgesi Veteriner Hekimler Odası

Destekleyen Kuruluşlar:
Tarım ve Köyişleri Bakanlığı
Erzurum Valiliği
İl Özel İdare Müdürlüğü
Birleşmiş Milletler Gelişme Programı (UNDP) -Atatürk Üniversitesi
Bakü, Tiflis, Ceyhan (BTC) Erzurum Projesi- Atatürk Üniversitesi

Bu bilgi hibe talebinde bulunduğunuz alanla karşılaştırılabilir. Ölçekteki aynı sektörde benzer çalışmaları yönetme ile ilgili yeterli deneyim sahibi olup olmadığınızı değerlendirmek üzere kullanılacaktır.

5. Avrupa Kurumları, Avrupa Kalkınma Fonu (AKF) ve AB Üye Ülkelerine yapılan diğer başvurular

Kurum adına herhangi bir hibe başvurusunda bulunulmamıştır.